# Het handboek van &plasma;

## Inleiding

&plasma; is één van de sleuteltechnologiën van &kde; Software Compilation 4 (ook bekend als de "Pilaren van &kde;"), en één van de meest zichtbare voor gebruikers. Omdat &plasma; de gebruikersinterface anders behandelt dan een traditioneel bureaublad is er soms verwarring omtrent wat &plasma; precies is, wat het doet, en hoe het dagelijkse taken uitvoert.

Dit document probeert deze problemen aan te pakken door antwoorden te bieden op de meestvoorkomende vragen.

## &plasma; gebruiken

### &plasma; widgets en containers

De essentie van &plasma; is opgebouwd rond twee concepten:

&plasma; widgets

- Applets, of kleine programma's die actief zijn op het bureaublad.

Containers

- Applets die dienen als container voor de &plasma; widgets

Op een standaard bureaublad zijn er twee hoofdelementen: het paneel en het bureaublad zelf. Beiden zijn containers in de terminologie van &plasma;.

### Het paneel

Het standaard paneel bevat een aantal &plasma; widgets: te beginnen met links de programmastarter &kickoff;. U kan deze gebruiken om programma's te starten, recent geopende bestanden te openen en de gebruikelijke opties voor afmelden/afsluiten. Er bestaat ook een structuur die u door uw programma's laat bladeren. De opmaak van het menu is aangepast voor het meest voorkomende gebruik: een programma starten. Het standaard tabblad is Favorieten, dat de meest gebruikte dingen bevat. In het begin zal u waarschijnlijk vooral het tabblad Toepassingen gebruiken. Vanaf het moment dat u weet welke programma's u het meest gebruikt, klikt u met rechts op de te selecteren items en selecteert u op Aan favorieten toevoegen om ze aan uw Favorieten toe te voegen (of onmiddellijk op het bureaublad of paneel. Hiervoor moet u wel &plasma; ontgrendelen door met rechts op het bureaublad te klikken). Als u liever de traditionele menustijl van &kde; heeft, dan kunt u deze kiezen door met de &RMB; op de menuknop te klikken en te kiezen voor Klassieke menustijl.

De taakbalk is een ander widget op het paneel. Het toont standaard een ruimte voor alle open vensters. U kunt het ook zo instellen dat dat het alle open vensters op het huidig bureaublad toont door Alleen taken van het huidige bureaublad tonen aan te vinken wanneer u rechts klikt op de taakbeheerder, tussen twee vensters. De grootte van de tekst op de items van de taakbalk zijn instelbaar in &systemsettings; onder Uiterlijk van applicaties Lettertypen Taakbalk. Rechtsklikken op de taakbalk toont ook de instellingsdialoog waar u verschillende opties kan kiezen om uw taakbalk in te stellen. Dit is een schermafdruk van de instellingendialoog van de taakbalk De instellingendialoog van de taakbalk

Een ander standaard paneel is het Systeemvak, wat door gewone programma's als dok wordt gebruikt. Door rechts te klikken op het Systeemvak kunt u de instellingendialoog openen, waar u te tonen items kunt instellen en hun zichtbaarheid.

Instellingendialoog voor Systeemvak Instellingendialoog voor Systeemvak

Een pictogram die gewoonlijk in het systeemvak zit is de Apparaatmelder. Als u een USB-schijf verbindt met de computer zal een dialoog openen die u het apparaat laat openen in &dolphin; of een andere verbonden toepassing.

De Apparaatmelder wordt gebruikt voor het behandelen van in te pluggen apparaten zoals USB-sticks (ook genoemd flashdrives of thumb-drives), digitale cameras, externe USB harde schijven, &etc; Het wordt ook actief wanneer er een medium zoals een &CD; of dvd wordt geladen in een optisch apparaat.

Wanneer u een extern apparaat inplugt of een nieuw medium in een apparaat laadt, dan zal het venster van de Melder verschijnen (u kunt het ook expliciet openen door op het pictogram in het paneel te klikken.) Het blijft open wanneer de cursor er boven is, anders verbergt het zichzelf na een paar seconden.

Het Melder-venster toont een lijst met alle apparaten die het nu kent. Met de muiscursor over een apparaat gaan zal aangeven hoeveel mogelijke acties er zijn geassocieerd met dat apparaat.

Ergens klikken in het donkere vak rond de apparaatnaam (maar niet op het uitwerp/afkoppel-pictogram indien aanwezig) breidt het item uit zodat de lijst met mogelijke acties voor dat apparaat wordt getoond. De set acties hangt af van het apparaat; het is in te stellen met het contextmenu van Apparaatmelder of met de modules in &systemsettings; Apparaatacties en Verwijderbare apparaten. Selecteer er eenvoudig één met de muis of het toetsenbord om die actie te starten.

Er is ook een klein pictogram rechts van elk item die toont of dat apparaat nu toegankelijk is (ofwel aangekoppeld) of niet. Alleen wanneer een apparaat niet is aangekoppeld is het veilig om het fysiek los te koppelen van de computer. Klikken op het pictogram maakt dat het apparaat wordt afgekoppeld en/of het medium wordt uitgeworpen als het nu is aangekoppeld en zal aangekoppeld worden als het dat niet is. Merk op dat afkoppelen/uitwerpen kan mislukken als het apparaat nog steeds open bestanden heeft, ⪚ als het kopiëren van een groot bestand nog niet gereed is. In de meeste gevallen kunt u gewoon even wachten en het opnieuw proberen. Wanneer het afkoppelen is gelukt, dan verschijnt er een pictogram voor gelukt in het pictogram van de Apparaatmelder.

Het Systeemvak bevat normaal nog wat meer items, zoals &klipper;, &kmix; &etc;.

Sommige van de standaard items in het Systeemvak zijn verborgen om ruimte in de balk te sparen. Om deze items te tonen klikt u op de kleine witte driehoek en daarna gebruikt u de &LMB; om een widget te starten of de &RMB; om zijn instellingendialoog te openen.

De meeste rechtse &plasma;-widget in het standaard paneel is de Digitale klok. Deze klok kan verschillende tijdzones tonen en zijn grootte aanpassen. De klok past zijn grootte aan aan de gegeven ruimte (dat is het paneel in dit geval). Als u de datum wil tonen, zal deze getoond worden in een Klein lettertype uit &systemsettings;. De tijd neemt de rest van de ruimte in. Dus uiteindelijk kiest u zelf hoeveel informatie wordt getoond en of dat past. Als u meer wil zien, maak dan het paneel groter of zet de klok op het bureablad waar deze vrij kan groeien.

Een optioneel item in uw paneel is de Pager. Hiermee kan u tussen uw virtuele bureaubladen wisselen. Als u de opmaak van de Pager aanpast met de optie Aantal rijen zal dit ook de opmaak en animaties veranderen die &kwin; toont bij het effectBureaubladraster. Voor grotere pagers is het het beste om Vensterpictogrammen tonen te kiezen.

### Hulpmiddelen voor het paneel

Indien uw bureaublad ontgrendeld is (dat kunt u doen door rechts te klikken op het bureaublad, of wanneer geen programma focus heeft met &Alt;D, L), dan zal een klein pictogram van &plasma; rechtsonder verschijnen (meestal de "cashewnoot" genoemd). Klik op die cashewnoot en de besturing voor het paneel zal zich openen.

Paneelinstellingen Paneelinstellingen

Met die besturing kunt u het paneel verslepen, herschalen en uitlijnen. De &plasma;-widgets op het paneel zullen vanzelf hun grootte aanpassen. &plasma;-widgets hebben een basale kennis van grootte, verkregen van de container. Ze zijn geprogrammeerd om hun voordeel te doen met die grootte en het applet te informeren over hoeveel ruimte nodig is. Uiteindelijk geeft de container een mogelijke grootte aan de applets en de applets gehoorzamen.

### Applets toevoegen

Ontgrendel het bureaublad en u zult &plasma;-widgets aan het paneel of bureaublad kunnen toevoegen of verwijderen. U kan &plasma;-widgets eenvoudig toevoegen door ze naar de plaats waar u ze wil hebben te slepen. Klik rechts op een applet om het te verwijderen. Widgets toevoegen Widgets toevoegen Met de knop Nieuwe widgets verkrijgen kunt u widgets toevoegen die u eerder heeft gedownload en nieuwe &plasma;-widgets of google gadgets downloaden. Momenteel kan dat met &plasmagik;-pakketten en widgets van Dashboard uit &Mac; OS X. Widgets die u op deze manier installeert kunt u op dezelfde manier gebruiken als gewone voorgeïnstalleerde widgets.

### Het bureaublad

Het bureaublad is een andere container. Deze keer één die geen begrenzingen aan de applets stelt. Applets kunnen vrij verplaatst en herschaald worden. Op een ontgrendeld bureaublad tonen &plasma;-widgets een frame wanneer de muis erover zweeft. Hiermee kunt u het paneel verplaatsen, herschalen, erin hergroeperen en opnieuw uitlijnen. U kunt er ook &plasma;-widgets mee op het bureaublad slepen. De knoppen in de hoek worden gebruikt om het applet de herschalen, roteren, configureren en te verwijderen. Indien geroteerd zal een &plasma;-widget automatisch op twaalf uur draaien zodat het eenvoudig is om het terug in een normale positie te krijgen. Standaard behouden &plasma;-widgets hun aspectverhouding wanneer ze worden herschaald. Als u een applet vrij wil herschalen, hou dan de &Ctrl;-toets ingedrukt tijdens het herschalen.

Rechtsklikken op het bureaublad laat u aspecten instellen zoals de gebruikte achtergrond, de gebruikte indeling en de muisacties. U kunt ook nieuwe achtergronden downloaden met &knewstuff;.

Bureaubladinstellingen Bureaubladinstellingen

Om het &plasma;-thema te wijzigen of een nieuwe via &knewstuff; te downloaden, opent u Uiterlijk van de werkruimtepagina Bureaubladthema in &systemsettings;.

Als er programma's geopend zijn is het vaak moeilijk om de &plasma;-widgets op het bureaublad te zien. Het Dashboard zet deze &plasma;-widgets vooraan, net zoals de functie Bureaublad tonen zoals bekend van traditionele bureaubladen.

### &krunner;

&krunner; is een veelzijdige mini commandoprompt. U kan het gebruiken om programma's de starten, webpagina's te openen, bladwijzers te openen, uw gegevens te doorzoeken, korte expressies te berekenen, en nog veel meer. Als u &Alt;F2 indrukt wordt &krunner; geopend. Begin gewoon te typen en &krunner; zal beginnen met het zoeken van overeenkomsten vanaf het moment dat meer dan twee tekens zijn ingevoerd. U kan meer te weten komen over de mogelijkheden van &krunner; door de instellingen te openen. U kunt door de overeenkomsten navigeren door de tab- en pijltoetsen te gebruiken.

Als u wil weten wat er op uw systeem gebeurt is er de knop Systeemactiviteit tonen die u een lijst laat zien met vensters en processen, met opties om de uitvoer van processen te volgen of ze te stoppen.

### Activiteiten

De hulpmiddeldialoog van het bureaublad, bereikbaar via de rechterbovenhoek heeft een knop om activiteiten te tonen. &plasma; laat u meer dan één knop hebben. In zich zijn dit verschillende bureaubladcontainers met elk een ander set &plasma;-widgets. Toon de balk Activiteiten, kies één van de voorgedefinieerde activiteiten of kies Activiteit aanmaken om een nieuwe container te maken en in te stellen naar uw smaak. De activiteiten van &plasma; en het bureaubladraster van &kwin; zijn gelijkaardig in dat opzicht, maar er is een fundamenteel verschil. Terwijl virtuele bureaubladen worden gebruikt om vensters te groeperen en te organiseren, worden die van &plasma; gebruikt om hetzelfde te doen met &plasma;-widgets. Op deze manier kan u wisselen tussen activiteiten en daarbij relevante &plasma;-widgets gebruiken om de taak te ondersteunen die u op dat moment wil uitvoeren. U een activiteit Vrije tijd kunt maken, met stripverhalen, een puzzel en andere ontspannende &plasma;-widgets, en een activiteit om te werken met relevante RSS-feeds, rekenmachine en kalender bijvoorbeeld.

Om een activiteit te verwijderen, druk op de knop Activiteit stoppen op de balk Activiteiten (druk op &Alt;D daarna &Alt;A om deze balk te openen) en klik daarna op de rode 'X' (of druk op &Alt;D daarna op &Alt;R) en bevestig de verwijdering.

### Sneltoetsen

Het meeste van de functionaliteit van &plasma; is ook toegankelijk via sneltoetsen. De verschillende combinaties moeten worden in volgorde worden ingedrukt, dat is bijvoorbeeld &Alt;D, A betekent: Druk &Alt; en D, laat los en druk A in.

Op dit moment kunnen de standaard sneltoetsen worden gebruikt:

&Alt;D, A

- Widgets toevoegen

&Alt;D, R

- Widget verwijderen

&Alt;D, L

- Widgets vergrendelen/ontgrendelen

&Alt;D, N

- Volgend widget

&Alt;D, P

- Vorig widget

&Alt;D, S

- Widget-instellingen

&Alt;D, &Alt;A

- Activiteiten

&Alt;D, &Alt;R

- Deze activiteit verwijderen

&Alt;D, &Alt;S

- Instellingen van Activiteiten

Meta

- Volgende activiteit

Meta&Shift;

- Vorige activiteit

&Ctrl;F12

- Dashboard tonen

&Alt;D, T

- Draai het geassocieerde programma

Om sneltoetsen te wijzigen, klikt u met de &LMB; op het bureaublad Toolbox (de cashew die gewoonlijk rechtsboven op het bureaublad) en selecteer Instellen van sneltoetsen.

## Dankbetuigingen en licentie

&plasma;

Programma copyright 2008 &Aaron.J.Seigo; &Aaron.J.Seigo.mail;

Documentatie Copyright © 2008–2010 Sebastian Kügler sebas@kde.org

&meld.fouten;&vertaling.kristof; &underFDL;
&documentation.index;