# Het handboek van &khangman;

## Inleiding

&khangman; is een spel dat is gebaseerd op het welkbende galgje. Het richt zich op kinderen van 6 jaar en ouder. Het spel kent 4 moeilijkheidsgraden: dieren (dierenwoorden), eenvoudig, middel, en moeilijk. Woorden worden willekeurig gekozen en de letters ervan worden verborgen. U raadt het woord door een voor een letters op te geven. Telkens als u een verkeerd woord raadt wordt er een gedeelte van de galg-afbeelding getekend. U moet het woord raden voordat u wordt opgehangen! U hebt 10 pogingen.

Mijn zoon Joachim, die toendertijd 9 en een half jaar oud was, gaf me het idee voor dit spel in juni 2000.

## &khangman; gebruiken

Zier ziet u een schermafdruk van &khangman;, zoals het eruit ziet als u het de eerste keer start. schermafdruk van &khangman;

Hier ziet u &khangman; zoals het eruit ziet als u het voor de eerste keer start. Het niveau is eenvoudig, de taal is de standaardtaal (Nederlands in dit geval), er is geen achtergrondthema en de afbeeldingen van de galg zijn niet transparant. Elke wijziging in het niveau, taal of achtergrond worden opgeslagen in het configuratiebestand en hersteld bij de volgende start van het spel.

Zie hoe eenvoudig het is om het niveau en de achtergrond te wijzigen. Klik op de bijhorende combinatievelden in de werkbalk. U kunt ook een nieuw woord krijgen of het spel afsluiten door op de bijhorende knoppen in de werkbalk te klikken.

### Algemeen gebruik

Een woord wordt in de vorm van streepjes getoond. Aan het aantal streepjes kunt u afleiden hoeveel letters er in het woord zitten. U dient het woord te raden door een voor een letters in te voeren. Het woord wordt willekeurig gekozen en is niet hetzelfde als het vorige woord.

Alle woorden zijn zelfstandige naamwoorden (dus geen werkwoorden, bijvoeglijke naamwoorden, &enz;).

Het spel maakt geen onderscheid tussen hoofd- en kleine letters. Alle invoer wordt door het programma omgezet in kleine letters. Met uitzondering van Duitse woorden die beginnen met een hoofdletter. Het programma doet dit automatisch.

Het huidige niveau en de huidige taal wordt getoond in de statusbalk.

Telkens als u een letter invoert die niet in het woord zit wordt er een gedeelte van de galg getekend. U hebt tien pogingen om het woord te raden. Daarna wordt het juiste antwoord getoond.

Er zijn 4 niveaus: eenvoudig, middel, moeilijk en dieren. In sommige andere talen vindt u nog enkele onderwerpen. Het programma zoekt naar gegevensbestanden in alle talen.

In het eenvoudige niveau zijn de woorden vrij simpel en hebben ze betrekking op het dagelijks leven. Het is geschikt voor kinderen van 6-9 jaar. Het dierenniveau bevat alleen dierennamen, zodat die woorden eenvoudiger te raden zijn. Sommige van de dierennamen zijn eenvoudig, anderen zijn wat moeilijker. In het middelniveau zijn de woorden langer en moeilijker. Dit niveau is geschikt voor kinderen van 9 jaar of ouder. Het moeilijke niveau is, zoals het woord al zegt, moeilijk. De woorden zijn niet eenvoudig om te spellen en niet echt bekend. Dit niveau is een uitdaging, ook voor volwassenen.

Nadat u een woord hebt geraden (of de galg af is), wordt u gevraagd of u nog een keer wilt. Druk op de knop Nee als u niet verder wilt. Het spel wordt dan beëindigd. Druk op de knop Ja om verder te gaan met het raden van het volgende woord.

U typt de letter die u wilt proberen in het veld (de cursor bevindt zich al in het veld) en drukt vervolgens op de toets &Enter;. Als de letter in het woord staat, dan neemt het de juiste plekken in het woord in. Als de letter niet in het woord thuishoort, dan wordt het in het veld met foute letters geplaatst en wordt er een onderdeel van de galg getekend. U hebt tien pogingen om het woord te raden.

Tijdens het spel kunt u een nieuw spel starten via de menuoptie Spel Nieuw of de knop Nieuw in de werkbalk. U kunt ook het niveau veranderen met de niveauknop in de werkbalk. Dit zal een nieuw woord openen uit het nieuwe niveau.

In toekomstige versies zult u uw eigen woordenbestanden kunnen aanmaken of een ander woordenbestand laden dan die het programma nu aanbiedt.

You can play &khangman; in thirteen languages: Brazilian Portuguese, Catalan, Czech, Danish, Dutch, English, Finnish, French, German, Italian, Portuguese, Spanish and Swedish. You can easily change the Language by going in the Languages menu and choosing another language.

U kunt speciale tekens invoeren door de Speciale-tekens-werkbalk te openen. Deze werkbalk bevat een knop met een pictogram voor elk speciale teken per taal, zoals é in het Frans. Klik op deze knop om de bijhorende letter in het invoerveld te plaatsen. Druk vervolgens op de toets &Enter; om uw keuze te bevestigen. U kunt uiteraard ook uw toetsenbord gebruiken om speciale tekens in te voeren. Deze werkbalk kan worden verborgen. De gekozen instelling wordt bij de volgende keer dat u &khangman; speelt hersteld.

Please note that for Czech special characters you will need a font that supports these characters so you can see them displayed. Choosing Arial in KDE Control Center as a general font and adjusting all fonts will work fine.

### Enkele tips

Probeer eerst de klinkers. Probeer vervolgens de meest voorkomende medeklinkers, zoals n, l, r, s, t

Als u in een Engels of Frans woord de combinatie io ziet, probeer hier dan een n achter te zetten.

In het Braziliaans Portugees, Catalaans, Spaans en Portugees kunt u klinkers met accenten achterhalen door de letter zonder accent in te typen. Bijvoorbeeld, alle letters a met een accent in het woord worden getoond als u a intypt. Dit is het geval als u de menuoptie Instellingen Letters met accenten gebruikenniet hebt geactiveerd. Indien wel geactiveerd dient u de accenten zelf in te typen. Als u een a intypt, dan wordt alleen de a getoond. U dient zelf ã in te typen om deze letter te gebruiken.

Wist u dat in het Engels, de meestvoorkomende letter de e is? (12,7%). Deze wordt gevolgd door t (9,1%), i (7.0%) en n (6,7%).

## Menubalk en werkbalken

### Het hoofdvenster van &khangman;

Het menu Spel heeft twee opties: Nieuw en Afsluiten.

Nieuw opent een nieuw spel, dus een nieuw woord om te raden in hetzelfde niveau als waarin u zich nu bevindt. Afsluiten sluit het spel af door het hoofdvenster te sluiten en de huidige instellingen op te slaan in het configuratiebestand.

The Languages menu has thirteen menu items: Brazilian Portuguese, Catalan, Czech, Danish, Dutch, English, Finnish, French, German, Italian, Portuguese, Spanish and Swedish. As default, if your &kde; language is one of those thirteen, then it is set as default otherwise English is chosen. After your first game, the language you set up the last time you used &khangman; is restored.

Via het menu Instellingen kunt u &khangman; instellen. Met de opties Werkbalken en Statusbalk tonen kunt u de werkbalken en statusbalk laten tonen of verbergen.

Er zijn twee werkbalken: de hoofdwerkbalk, die bovenlangs het venster loopt met de knoppen en combinatievelden, en de Karakters-werkbalk, die onderlangs het venster loopt. Deze werkbalk heeft knoppen met de speciale tekens voor elke taal, zoals letters met accenten. Spelers dan op eenvoudige wijze het spel in een andere taal spelen zonder dat ze hun toetsenbordindeling hoeven te wijzigen. U klikt op een speciaal teken en deze wordt getoond als de uit te proberen letter. Druk op &Enter; om uw keuze te bevestigen. U kunt de werkbalk verbergen indien u die niet nodig hebt.

U kunt uiteraard de werkbalken op een andere plek in het venster plaatsen. Klik met de linker muisknop op het handvat links van de werkbalk en sleep deze naar de positie in het scherm waar u de werkbalk wilt hebben. Klik met de rechter muisknop op een van de werkbalken om een contextmenu te openen met diverse opties voor de werkbalk.

Menuoptie Sneltoetsen instellen... is een standaardinstelling van &kde; waarmee u sneltoetsen kunt instellen voor verschillende handelingen. Bijvoorbeeld &Ctrl;Q is de standaardsneltoets Afsluiten.

Menuoptie Werkbalken instellen... maakt ook standaard deel uit van &kde;. Hiermee kunt u knoppen van de werkbalk verwijderen. Menuoptie Volledig scherm maximaliseert het venster, waarbij alleen de werkbalk bovenin wordt getoond en &khangman; het hele scherm vult. Op de hoofdwerkbalk kunt u via de knop Volledig scherm verlaten terug gaan naar het normale venster.

Met menuoptie Transparante afbeeldingen kunt u de galg-afbeeldingen doorzichtig maken.

Via menuoptie Zachtere galgje-afbeeldingen kunt u de afbeelding minder hard maken. Het poppetje wordt dan niet opgehangen, maar houdt het touw vast in zijn hand. Dit is beter geschikt voor jonge kinderen.

Menuoptie Letters met accenten typen is alleen beschikbaar in Catalaans, Braziliaans-Portugees en Spaans. Indien geselecteerd moet de gebruiker letters met accenten typen, zoals ã om ze in het woord te raden. Als deze optie niet is geselecteerd, dan zal een normale klinker die u invoert ook de klinkers met accenten in het woord onthullen. Bijvoorbeeld als u a typt, dan zal ã en andere letters met accenten worden onthuld als ze in het woord staan.

Menuoptie Tips activeren is alleen beschikbaar in het Frans en Italiaans. Als u deze optie in die talen selecteert kunt u in het spel met de rechter muisknop klikken om enkele seconden een tip te laten tonen. Deze tip kan u helpen bij het raden van het woord.

Opmerking: als er geen achtergrond wordt gebruikt in het spel, dan is de optie 'Transparante afbeeldingen' niet beschikbaar. Transparantie is standaard geactiveerd.

Blauw thema blauw thema

Hier ziet u &khangman; met het blauwe thema, transparante galgje-afbeeldingen Catalaans als taal en eenvoudig als niveau. De karakters-werkblak is geactiveerd.

Het niveau is gekozen via een combinatieveld, en u hebt keuze uit eenvoudig, middel, moeilijk en dieren. Eenvoudig bevat woorden die kinderen van 6 of 7 jaar kennen. Middel bevat iets moeilijkere zelfstandige naamwoorden, en moeilijk is vrij lastig. Dieren bevat namen van dieren.

Alle woorden zijn zelfstandig naamwoorden. Geen werkwoorden of bijvoegelijk naamwoorden. Het gekozen niveau wordt getoond in de statusbalk.

U kunt alleen letters in het veld intypen.

## Commando referentie

### Menu's en sneltoetsen

#### Het menu Spel

&Ctrl;N Spel Nieuw

- Nieuw spel (&bijv; nieuw woord)

&Ctrl;Q Spel Afsluiten

- Beëindigd &khangman;

#### Het menu Talen

Talen Talen

- Kies de taal voor de woorden

#### Het menu Instellingen

Instellingen Werkbalken Algemeen (Khangman) tonen

- Zet de hoofdwerkbalk aan of uit

Instellingen Werkbalken Show Characters

- Zet de werkbalk met speciale tekens aan of uit

Instellingen Statusbalk tonen

- Zet de statusbalk aan of uit

&Ctrl;T Instellingen Transparante afbeeldingen

- Zet de transparantie voor de galgje-afbeeldingen aan of uit

&Ctrl;S Instellingen Zachtere galgje-afbeeldingen

- Bepaal of er harde of zachte galgje-afbeeldingen gebruikt zullen worden

&Ctrl;A Instellingen Letters met accenten gebruiken

- Bepaal of er ook letters met accenten dienen te worden gebruikt bij het raden van het woord (alleen beschikbaar in Braziliaans-Portugees, Catalaans, Portugees en Spaans)

&Ctrl;H Instellingen Tips activeren

- Bepaal of er een tip zal worden gegeven als u met de rechter muisknop in het venster klikt (alleen beschikbaar voor Frans en Italiaans)

&Ctrl;&Shift;F Instellingen Volledig scherm

- Zet de volledig-scherm-modus aan of uit

Instellingen Sneltoetsen instelen...

- Stel de toetsen in die u wilt gebruiken om bepaalde handelingen uit te voeren.

Instellingen Werkbalken instellen...

- Bepaal welke items u op de werkbalk wilt hebben

#### Het menu Help

&help.menu.documentation;

## Ontwikkelaarsgids voor &khangman;

### Hoe kunt u woorden in een nieuwe taal toevoegen aan het spel

Thanks to Stefan Asserhäll, it is very easy to add a new language directly to the game. The procedure described here can also be found in the `khangman` source folder in the file `README.languages`. However, as there are already thirteen languages, it will be difficult to add others as the menu will be too long. So please follow the procedure below but instead of committing your files you send them to me tarred and gzipped. That way I'll make your language available on the &khangman; web page. Next &khangman; release (with &kde; 3.3) will have a wizard to easily download and install new languages.

Download de nieuwste versie van &khangman;. De woorden zijn opgeslagen in 4 verschillende bestanden, een voor elk niveau. De bestanden bevinden zich in `/khangman/data/taal_code`. Vanaf &kde; 3.3 is dit overigens de CVS-module `/kde-i18n/taal_code/data/kdeedu/khangman`. Het bestand `easy.txt` is voor niveau Eenvoudig, `medium.txt` is voor niveau Middel, `animals.txt` is voor niveau Dieren en `hard.txt` is voor niveau Moeilijk.

1. Voer de volgende commando's uit in &konsole; om de mappen en bestanden aan te maken voor de nieuwe taal:

       ./add_language taal_code

   Vervang `taal_code` door de code van uw taal.

2. Bewerk alle opgegeven tekstbestanden in de nieuwe map met een editor, en vervang elk woord door de vertaling ervan. Het is niet belangrijk dat de exacte betekenis terugkomt, maar probeer de lengte en moeilijkheidsgraad van het woord te behouden.

   U kunt de woorden gewoon vertalen, maar u kunt ze ook als richtlijn gebruiken en ze aanpassen aan het niveau. Bovendien kunt u nieuwe woorden toevoegen. Bijvoorbeeld het woord tafel is in het Nederlands vrij eenvoudig, maar in een andere taal kan het best een veel langer of complexer woord zijn, zodat het beter in niveau Middel past. Wees dus vrij in het aanpassen van de bestanden. Het aantal woorden is niet zo belangrijk, u kunt meer toevoegen als u dat wilt.

   Onthoud dat alle woorden zelfstandige woorden dienen te zijn.

   Opmerking, u dient de UTF-8 codering te gebruiken bij het bewerken van de bestanden. Als uw editor dit niet ondersteunt, gebruik dan &kwrite; of &kate;. Bij het openen van een bestand in &kwrite; of &kate; kunt u utf-8 kiezen in het combinatieveld rechts bovenin de bestandenkiezer.

   Behoudt de Engelstalige bestandsnamen in uw `taal_code`-map.

3. Voer het volgende commando uit om de nieuwe gegevensbestanden te installeren:

       make
       make install

   Afhankelijk van uw installatie dient u mogelijk `make install` uit te voeren als `root`.

4. Start het spel op en controleer of uw taal is toegevoegd:

       khangman

5. Plaats de nieuwe taalbestanden in het CVS met het volgende commando:

       cvs commit -m "Added new language naam_van_uw_taal"

Als u tips wilt gebruiken in de nieuwe taal, dan moet u wat meer handelingen verrichten. Hierbij dient u gebruik te maken van de kvtml-opmaak. Kijk voor een voorbeeld even in de Franse of Italiaanse gegevensbestanden. De tag `o` is voor het woord, en `t` is voor de tip. Probeer de tip af te stemmen op de moeilijkheidsgraad van het niveau. Niveau Eenvoudig heeft een gemakkelijke tip nodig, terwijl niveau Moeilijk de definitie uit het woordenboek nodig heeft. Gebruik geen woorden uit dezelfde familie in de tip, anders geeft u het woord te gemakkelijk weg!

Hier is een voorbeeld van een kvtml-bestand:

    <?xml version="1.0"?>
    <!DOCTYPE kvtml SYSTEM "kvoctrain.dtd">
    <kvtml>
    <e>
    <o>cane</o>
    <t>è il tuo animale domestico preferito</t>
    </e>
    ...
    ...
    </kvtml>

### Geplande functionaliteit voor &khangman;

Omdat het aantal talen toeneemt is het nodig om ze niet langer toe te voegen aan het programma. We plannen om alleen een paar talen in te sluiten, zoals Engels, Frans, Duits en Spaans, en de overige talen beschikbaar te maken in de i18n-taalmodule. De overige talen zullen bovendien ter download op de website worden aangeboden. &khangman; zal gebruik maken van de klasse `KNewStuff` om via een assistent op eenvoudige wijze extra talen toe te voegen. Dit zal ook worden gedaan met &klettres; en &kstars;. Op die manier voorkomen we dat de pakketmodule te groot wordt.

Een andere geplande functionaliteit is uiteraard tips in elke taal.

Wat ook gedaan kan worden is het gebruik van andere kvtml-bestanden, zoals die op de kdeedu-website, in &khangman;. Stel u bijvoorbeeld eens voor dat u de hoofdsteden van de wereld kunt spelen in het programma, waarbij de tips u vertelt om welk land het gaat en u dus de bijhorende hoofdstad dient te raden. Of leer woorden in een andere taal. De tip is dan het woord in uw eigen taal, het te raden woord is de vertaling ervan in de vreemde taal.

## Vragen en antwoorden

&reporting.bugs; &updating.documentation;

Ik krijg de foutmelding dat de afbeeldingen niet gevonden zijn.

Het spel wordt standaard geïnstalleerd in de map `/usr/local/kde`. Voeg daarom `/usr/local/kde/bin` toe aan uw zoekpad ($PATH) en zet de variabele `KDEDIRS` op `/usr/local/kde` voordat u het spel start. U kunt &khangman; ook tijdens de compilatie configuren met de optie `--prefix`=$`KDEDIR` waarbij$`KDEDIR` de map is van de &kde;-installatie. Deze map is afhankelijk van uw distributie of besturingssysteem.

&khangman; start niet goed op nadat ik mijn systeem heb opgewaardeerd naar een van de versies van &kde; 3.2

Dit kan veroorzaakt worden door het veranderen van het configuratiebestand. Verwijder daarom het bestand `khangmanrc` uit de map `$HOME/.kde/share/config`.

## Aftiteling en licentie

&khangman;

Programma copyright 2001-2003 Anne-Marie Mahfouf annma AT kde DOT org

Met dank aan:

- Galgje-afbeeldingen: Renaud Blanchard kisukuma AT chez DOT com

- Geluiden: Ludovic Grossard ludovic.grossard AT libertysurf DOT fr

- Blauw thema, pictogrammen en code: Primoz Anzur zerokode AT yahoo DOT com

- Zweedse gegevensbestanden, programmeerhulp, transparante afbeeldingen i18n-reparaties: Stefan Asserhäll stefan DOT asserhall AT telia DOT com

- Natuurthema: Joe Bolin jbolin AT users DOT sourceforge DOT net

- Zachtere galgje-afbeeldingen: Matt Howe mdhowe AT bigfoot DOT com

- Zweedse gegevensbestanden: eXParTaKus expartakus AT expartakus DOT com

- Deense gegevensbestanden: Erik Kjaer Pedersen erik AT mpim-bonn DOT mpg DOT de

- Finse gegevensbestanden: Niko Lewman niko DOT lewman AT edu DOT hel DOT fi

- Braziliaans Portugese gegevensbestanden: João Sebastião de Oliveira Bueno gwidion AT mpc DOT com DOT br

- Catalaanse gegevensbestanden: Antoni Bella bella5 AT teleline DOT es

- Italiaanse gegevensbestanden: Giovanni Venturi jumpyj AT tiscali DOT it

- Nederlandse gegevensbestanden: Rinse de Vries rinse AT kde DOT nl

- Portugese gegevensbestanden: Pedro Morais morais AT kde DOT org

- Programmeerhulp: Robert Gogolok robertgogolok AT gmx DOT de

- Programmeerhulp: Benjamin Meyer ben AT meyerhome DOT net

- Codereparaties: Lubos Lunàk l.lunak AT kde DOT org

- Codereparaties: Albert Astals Cid tsdgeos AT terra DOT es

Documentatie copyright 2001-2003 Anne-Marie Mahfouf annma AT kde DOT org

&underFDL; &underGPL;

## Installatie

### Hoe kan ik &khangman; krijgen?

&install.intro.documentation;

### Compilatie en installatie

&install.compile.documentation;
&documentation.index;