John Cirillo

# Ecliptica

De ecliptica is een denkbeeldige grootcirkel aan de hemelbol, waarlangs de zon lijkt te bewegen in zijn jaarlijkse baan. Natuurlijk is het de beweging van de aarde in zijn baan om de zon waardoor de richting waarin we de zon zien verandert. De ecliptica maakt een hoek van 23,5 graden met de hemelequator. De twee snijpunten van de ecliptica en de equator zijn bekend onder de naam equinoxen (of (dag en )nachteveningpunten).

Omdat het zonnestelsel tamelijk plat is, liggen de banen van de planeten (en de maan) ook dicht bij de ecliptica. Bovendien liggen de sterrenbeelden die samen de Dierenriem (Zodiak) vormen langs de ecliptica. Hierdoor is de ecliptica erg handig om de planeten of de sterrenbeelden van de Dierenriem te vinden, omdat die allen letterlijk de zon volgen.

Als gevolg van de helling van de ecliptica ten opzichte van de equator, staat de zon niet elke dag even hoog aan de hemel. Hierdoor ontstaan, in de gematigde luchtstreken, de seizoenen, de lente, zomer, herfst en winter. In sommige tropische gebieden ontstaan daardoor de moessons. Wanneer in de gematigde luchtstreken de zon overdag hoog aan de hemel staat, zijn de dagen langer, en vallen de warme zonnestralen meer loodrecht op aarde. Door beide effecten wordt de temperatuur hoger: het is dan zomer. In de winter is het allemaal net andersom. Noot: Soms wordt wel gedacht dat het zomer is als de aarde dichter bij de zon staat. Dat is niet het geval, vooral niet op het noordelijk halfrond: de aarde staat elk jaar op ongeveer 4 januari het dichtste bij de zon, en dan is het daar juist winter!!! Dat de aarde niet altijd even ver van de zon staat komt doordat de baan van de aarde om de zon niet precies, maar bijna, een cirkel is.

Oefeningen:

Open het venster Weergaveopties, en schakel horizontale coördinaten in, met ondoorzichtige ondergrond. Open het venster Tijd instellen (&Ctrl;S), en stel de datum in op ergens midden in de zomer, en de tijd op 12:00 in de middag. Terug in het hoofdvenster, stelt u de kijkrichting in op het zuiden (toets S). Let op de hoogte van de zon in de zomer om 12 uur 's middags. Verander nu de datum tot ergens midden in de winter, maar houdt het tijdstip op 12 uur middags. De zon staat nu veel lager.