# Het handboek van &kword;

## Inleiding

&kword; is een volledig WYSIWYG (What You See Is What You Get) tekstverwerkings-/desktop-publicatie-programma.

&kword; maakt deel uit van de &koffice; kantoortoepassingensuite voor de K Desktop Omgeving. Andere toepassingen in deze suite zijn:

- &kspread; (een rekenbladprogramma)

- &kpresenter; (een presentatieprogramma)

- Karbon14 (een vector-tekenprogramma)

- &kivio; (een stroomdiagramprogramma)

- &krita; (een raster-tekenprogramma)

- &kugar; (een rapportengenerator)

- Kexi (Een geïegreerde omgeving voor databases.)

- &kchart; (een grafiekprogramma)

- en een eenvoudig geïntegreerd kantoor-werkblad waarmee u uw werk kunt organiseren.

Alle &koffice;-toepassingen zijn van de grond af ontworpen om gebruik te maken van de uitgebreide mogelijkheden van &kde;. Daarom ondersteunt &kword;, net als de andere &koffice;-toepassingen, de vele geavanceerde mogelijkheden die men verwacht van een hedendaagse desktop-omgeving.

&kword; is een tekstverwerker die gebruikt kan worden als een traditionele tekstverwerker, maar ook als een eenvoudige, maar krachtige desktop-publicatie toepassing. Dit is mogelijk omdat &kword; een "frame-georiënteerde" tekstverwerker is (dus niet "pagina-georiënteerd" zoals o.a. &Microsoft; Word, Word Perfect en Applixware).

Frame-georiënteerde tekstverwerkers werken door één of meer frames per pagina te maken. Elk frame werkt als een grens waarbinnen de tekst komt. U kunt exact bepalen waar op de pagina de tekst geplaatst wordt door deze grenzen te verplaatsen en van grootte te veranderen. Wanneer u de frames van grootte verandert, wordt de tekst opnieuw verwerkt om binnen het frame te passen.

Knop

U kunt twee frames met elkaar verbinden. Wanneer u twee frames verbindt, loopt alle tekst die niet binnen het eerste frame past eenvoudig en automatisch door in het volgende.

Knop

U kunt praktisch alles in een frame plaatsen. Een frame kan gewoon tekst, maar ook een rekenblad, afbeeldingen, een database-formulier of andere gegevens bevatten. Omdat elke pagina een onbeperkt aantal frames kan bevatten, kunnen documenten er erg ingewikkeld uitzien, terwijl ze toch gemakkelijk te bewerken blijven.

In &kword; kunt u ook de mogelijkheden om automatisch regels af te breken benutten. Wanneer u een frame over een ander frame heen plaatst zal de tekst in het onderste frame automatisch om het nieuwe frame heen lopen. Deze aanpassing van de opmaak wordt geheel automatisch uitgevoerd terwijl u de tekst bewerkt.

Knop

&kword; beschikt over dezelfde veelgebruikte mogelijkheden als veel andere tekstverwerkers, maar behoudt toch een eenvoudige interface. Behalve de mogelijkheden die u van een modern tekstverwerkerspakket verwacht (tekst invoeren, tekst vet of cursief zetten, tekst uitlijnen, afdrukken, &enz;), biedt &kword; u de volgende mogelijkheden:

- U kunt voorgedefiniëerde sjablonen gebruiken om met één muisklik een ingewikkelde opmaak te creëren. U kunt uw eigen sjablonen maken, sjablonen van het internet afhalen, of aan de hand van een document een nieuw sjabloon maken.

- In &kword; kunt u lijsten automatisch laten nummeren of van opsommingstekens laten voorzien. U kunt elk willekeurig teken en elke willekeurige vorm als opsommingsteken gebruiken.

- U kunt alinea-, opmaak- en tabel-stijlen definiëren om uw documenten efficiënter te bewerken en om een consistente stijl in een document aan te houden.

- U kunt de kop- en voettekst van uw documenten aanpassen. Deze kunnen verschillend zijn voor even en oneven pagina's of overal hetzelfde.

- Met behulp van de zoekfunctie kunt u tekst zoeken in uw document. U kunt gerichter zoeken door lettertype, opmaak, tekengrootte of andere kenmerken in de tekst te specificeren. Door jokertekens toe te voegen aan uw zoekterm, kunnen de "zoeken en vervangen"-functies erg krachtig worden.

- Voetnoten. &kword; heeft alle hulpmiddelen die nodig zijn om voetnoten te beheren.

- Tabellen. U kunt zowel de tabelmogelijkheden van &kword; gebruiken, als een rekenblad van &kspread; importeren.

- &kword; heeft ingebouwde ondersteuning voor "KParts". Hiermee kunt u een rekenblad, afbeelding, grafiek, document of andere gegevens van een &koffice;-toepassing invoegen in uw document. U kunt deze gegevens direct in &kword; bewerken zonder dat het nodig is een andere toepassing te openen.

- &kword; kan in- en uitzoomen zodat u een document bijvoorbeeld ook op een andere computer of met een andere formaat lettertype gemakkelijk kunt bewerken.

- In &kword; kunt u de werkbalken en de menu's aanpassen.

- &kword; heeft uitgebreide ondersteuning voor andere talen.

- U kunt formules direct met de ingebouwde formule-editor in een document invoegen.

- U kunt &kword; automatisch de meestvoorkomende spel- en leestekenfouten laten corrigeren.

- &kword; kan de spelling van uw document controleren en ook, terwijl u typt, automatisch foutief gespelde woorden markeren.

- U kunt een online-thesaurus gebruiken (alleen in het Engels) om het juiste woord te vinden.

- &kword; kan automatisch een inhoudsopgave genereren en bijhouden.

- &kword; ondersteunt het automatisch aanvullen van veelgebruikte woorden.

- In &kword; kunt u bladwijzers invoegen om gemakkelijk door grote documenten te navigeren.

- &kword; ondersteunt het gebruik van internet-hyperlinks en e-mailadressen.

- Wanneer u teksten corrigeert, kunt u in &kword; commentaren over gedeelten van de tekst maken. Deze commentaren worden in het &kword; bestand opgeslagen en kunnen gemakkelijk gewijzigd of verwijderd worden.

- &kword; kan gegevens van een externe database gebruiken om mailinglijsten, standaardbrieven, facturen, &enz; te maken.

- &kword; kan documenten van andere tekstverwerkers laden en opslaan door middel van een groot aantal filters.

- &kword; kan PDF-bestanden maken.

- U kunt een document in meer weergaven tegelijk bewerken door één document in verscheidene vensters te openen. Bewerkingen in het ene venster worden direct bijgewerkt in het andere.

- In &kword; kunt u randen om frames maken en u kunt de achtergrondkleur van elk frame apart instellen.

Het beste aan &kword; is de moeite die is gedaan om van &kword; een productief hulpmiddel te maken voor het bewerken van allerlei teksten, van de eenvoudigste brief tot het ingewikkeldste document.

### Welke delen van dit handboek moet ik lezen?

Als u de inhoudsopgave hebt bekeken, beseft u waarschijnlijk dat het een ondoenlijke (en gelukkig onnodige) taak is om dit handboek helemaal te lezen.

Dit handboek is zo opgezet dat zowel gevorderden als beginners er iets aan hebben. Omdat elk hoofdstuk een ander onderdeel beschrijft, is het niet nodig voorgaande hoofdstukken te lezen om de uitleg te kunnen begrijpen.

Om te bepalen welke hoofdstukken van belang zijn voordat u met &kword; begint te werken, kunt u de onderstaande lijst met aanbevolen lectuur voor drie verschillende niveaus raadplegen.

Als u al deze hoofdstukken gelezen hebt voordat u met &kword;, begint te werken, zal het gebruik van &kword; gemakkelijker zijn.

Ervaringsniveau | Voorafgaande ervaring | Te lezen hoofdstukken
Beginner | Geen voorafgaande computer-ervaring. | Basis-concepten Stap voor stap-snelcursus Het scherm van &kword; Opslaan en afdrukken van documenten Een document bewerken Kennismaken met de menubalk en met werkbalken Het verschil tussen tekstgeoriënteerde sjablonen en sjablonen voor paginaopmaak
Gemiddeld | Vertrouwd met andere pagina-georiënteerde tekstverwerkers (&Microsoft; Word, Word Perfect of Applixware). | Basis-concepten Stap voor stap-snelcursus Het verschil tussen tekstgeoriënteerde sjablonen en sjablonen voor paginaopmaak
Gevorderd | Vertrouwd met andere frame-georiënteerde tekstverwerkers (Frame Maker, &enz;). | Het verschil tussen tekstgeoriënteerde sjablonen en sjablonen voor paginaopmaak

Deze hoofdstukken helpen u met de basisinformatie. Wanneer u andere, meer specifieke vragen hebt, kunnen de andere hoofdstukken van dit handboek als referentie gebruikt worden.

Vanzelfsprekend zal niet iedereen dezelfde informatie nodig hebben. Gebruik deze suggesties als een hulpmiddel bij het bepalen welke hoofdstukken nuttig kunnen zijn voordat u met &kword; begint te werken.

&fundamentals; &tutorial; &basics; &storeprint; &editing;

## Gedetailleerde uitleg: Opmaak van documenten

Dit hoofdstuk gaat over de opmaak en de indeling van documenten. Het begint met informatie over het veranderen van de grootte en de vorm van de pagina en de marges, en zal geleidelijk overgaan naar kleinere blokken tekst (frames, dan alinea's en als laatste tekens). Van elk niveau worden de opmaak- en indelingsmogelijkheden uitgelegd.

Na het bespreken van de opmaakmogelijkheden van individuele tekens, wordt dieper ingegaan op stijlen (om uw document een consistente opmaak te geven), meerkolomstekst, tabellen en als laatste, het gebruik van kop- en voetteksten in een document.

Het laatste gedeelte legt uit hoe u een document opslaat als een sjabloon voor gelijksoortige documenten.

&pageformat; &frames; &formatframe; &formatpara; &tabstops; &formatcharacters; &styles; &columns; &lists; &tabls; &headersfooters; &templatecreation;

## Gedetailleerde uitleg: Meer dan alleen maar tekst

Tot nu toe hebben we in deze handleiding de nadruk gelegd op tekst. Dat gaat nu veranderen!

Dit hoofdstuk behandelt het invoegen van een inhoudsopgave, afbeeldingen, paginanummers en koppelingen naar webpagina's, en hoe andere soorten &koffice;-gegevens in een document ingevoegd kunnen worden.

Dit hoofdstuk behandelt ook documentinformatie, en het verband het documentvariabelen.

### Documentinformatie invoeren

&kword; kan informatie over de auteur en het document samen met de tekst en andere gegevens van dat document in één bestand opslaan.

Het invoeren van deze informatie in &kword; heeft de volgende voordelen:

1. Deze informatie zal altijd als referentie beschikbaar zijn. Dit is vooral van belang in situaties waar meer auteurs (werknemers) aan hetzelfde document werken en als er honderden (of duizenden) documenten zijn.

2. De in te voeren informatie kan automatisch ingevuld worden via documentvariabelen.

Om documentinformatie in te voeren, selecteert u Bestand Documentinformatie... op de menubalk. Er verschijnt een dialoogvenster met twee tabbladen.

Het eerste tabblad is Auteur. Hier kunt u de naam, de titel, het bedrijf en contactinformatie (e-mailadres, telefoonnummers en huisadres) van de auteur invoeren.

Elke waarde kan in dit dialoogvenster ingevoegd worden als een documentvariabele.

Onderin het dialoogvenster bevindt zich een knop met de tekst Laden vanuit adresboek. Als u op deze knop klikt zal de informatie automatisch vanuit het KDE-adresboek in dit dialoogvenster ingevoegd worden.

U moet wel eerst in het KDE-adresboek aangeven welk item betrekking heeft op uw informatie.

Open het KDE-adresboek en selecteer het item dat uw naam en adres bevat. Daarna kiest u Bewerken Als Persoonlijke Contactgegevens instellen in het menu in het KDE-adresboek. Dit hoeft u maar één keer te doen.

&kword; zal nu deze informatie invoegen wanneer u op de knop Laden vanuit adresboek klikt.

Het tweede tabblad is Document. Hier kunt u een titel, onderwerp, sleutelwoorden en een korte samenvatting invoeren.

Zowel de titel als de korte samenvatting kunt u bereiken via documentvariabelen.

Na het invoeren van de informatie klikt u op OK om de veranderingen definitief te maken. Als er documentvariabelen gewijzigd zijn, zal &kword; deze overal in het document bijwerken.

&graphics; &toc; &variables; &expressions; &links; &comments; &footend; &parts; &insfile; &bookmarks; &formulas;

## Onderwerpen voor gevorderden

De onderwerpen in dit hoofdstuk zijn speciaal voor gevorderde gebruikers. De uitleg over deze onderwerpen gaat ervanuit dat u al enige ervaring hebt in het werken met &kword;.

&struct; &mmerge;

## Hoe kan ik...

Dit gedeelte van het handboek van &kword; geeft voorbeelden voor het oplossen van specifieke problemen met &kword;.

Elk hoofdstuk bestaat uit een onafhankelijke lijst stappen en bevat verwijzingen naar andere hoofdstukken voor meer informatie over een specifiek aspect van &kword;.

Deze onderwerpen zijn geselecteerd om te:

- tonen hoe &kword; anders kan werken dan de tekstverwerkers waar u aan gewend bent

- tonen hoe u verschillende elementen combineert om een document te maken

- illustreren wat de kracht is van &kword;

U kunt deze voorbeelden in uw document gebruiken of ze aanpassen aan uw wensen.

### Hoe kan ik de paginanummers aan de buitenkant van de pagina's en de titel in het midden van de koptekst (zoals bij een roman) zetten?

Het eerste voorbeeld toont hoe u gecentreerde tabstops en variabelen in een koptekst kunt combineren om een consistente opmaak voor uw document te creëren.

Het document moet tenminste twee pagina's lang zijn voordat u deze procedure kunt toepassen.

1. Selecteer Bestand Documentinformatie op de menubalk.

2. Klik op het tabblad Document.

3. Klik één keer met de &LMB; in het tekstvak Titel en voer een titel voor het document in.

4. Klik op OK.

5. Selecteer Opmaak Paginaopmaak... op de menubalk.

6. Klik op het tabblad Koptekst & voettekst.

7. Selecteer Afwijkende koptekst voor even en oneven pagina's.

8. Klik daarna op OK.

9. Selecteer Opmaak Koptekst tonen op de menubalk.

10. Ga naar een oneven pagina in het document en klik in het koptekstvak.

11. Selecteer Opmaak Alinea... op de menubalk.

12. Het dialoogvenster "Alineainstellingen" verschijnt. Klik op het tabblad Tabulators.

13. Klik op Nieuw.

14. Gebruik de schuifpijlen van Positie om een waarde in te voeren die precies de helft is van de framebreedte. De framebreedte staat onderin dit gedeelte aangegeven.

15. Klik op de radioknop Gecentreerd in het gedeelte Uitlijning.

16. Klik nogmaals op Nieuw.

17. Gebruik de schuifpijlen van Position om een waarde in te voeren die iets kleiner is dan de framebreedte. De framebreedte staat onderin dit gedeelte aangegeven.

18. Klik op de radioknop Rechts in het gedeelte Uitlijning. Klik daarna op OK.

19. Klik daarna op OK.

20. Klik weer met de &LMB; in de koptekst.

21. Druk op de Tabtoets. De cursor wordt naar het midden van de koptekst verplaatst.

22. Selecteer Invoegen Variabele Documentinformatie Documenttitel op de menubalk.

23. Druk nogmaals op de Tabtoets. Nu wordt de cursor naar de rechtermarge van de koptekst verplaatst.

24. Selecteer Invoegen Variabele Pagina Paginanummer op de menubalk.

25. Ga naar een even pagina in het document en klik in het koptekstvak.

26. Selecteer Opmaak Alinea... op de menubalk.

27. Het dialoogvenster "Alineainstellingen" verschijnt. Klik op het tabblad Tabulators.

28. Klik op Nieuw.

29. Gebruik de schuifpijlen van Positie om een waarde in te voeren die precies de helft is van de framebreedte. De framebreedte staat onderin dit gedeelte aangegeven.

30. Klik op de radioknop Gecentreerd in het gedeelte Uitlijning.

31. Klik daarna op OK.

32. Klik weer met de &LMB; in de koptekst.

33. Selecteer Invoegen Variabele Pagina Paginanummer op de menubalk.

34. Druk op de Tabtoets. De cursor wordt naar het midden van de koptekst verplaatst.

35. Selecteer Invoegen Variabele Documentinformatie Documenttitel op de menubalk.

Dat was het. Uw document heeft nu de titel in het midden bovenaan elke pagina en het paginanummer aan de buitenkant van de pagina's.

Als u de paginanummers onderaan de pagina's wilt hebben kunt u Voettekst in plaats van koptekst gebruiken.

### Hoe maak ik een `.pdf`-bestand?

&kword; doet dit iets anders dan andere tekstverwerkers. In plaats van het bestand als een `.pdf`-bestand op te slaan, wordt het document afgedrukt naar een bestand om het `.pdf`-bestand te maken.

Volg de volgende stappen om een `.pdf`-bestand van uw document te maken:

1. Selecteer Bestand Afdrukken op de menubalk.

   Het dialoogvenster "Afdrukken" verschijnt.

2. Selecteer Naar bestand afdrukken (PDF) in de keuzelijst Naam.

3. Voer de bestandsnaam in het tekstvak Uitvoerbestand: in.

4. Selecteer Eigenschappen als u veranderingen aan de PDF-opmaak wilt maken.

   Een volledige uitleg over al deze eigenschappen valt buiten het bereik van dit handboek.

5. Klik op OK.

Uw PDF-bestand zal gemaakt worden en zal worden opgeslagen op de plaats die u hebt opgegeven in Uitvoerbestand. Dit bestand kan bijvoorbeeld op een website neergezet worden.

Kijk voor meer informatie over afdrukken in &kde; op De webpagina van KDEPrint.

### Hoe kan ik sjablooncategorieën in het dialoogvenster "Openen" verwijderen?.

Sjablonen kunnen alleen verwijderd worden met behulp van het dialoogvenster "Sjabloon maken". Klik voor meer uitleg op Een sjabloongroep verwijderen.

&mbtb; &opt;

## Vragen en antwoorden

Wanneer ik een document of een afbeelding probeer te openen, staat dat bestand niet in de lijst in het dialoogvenster, maar ik weet zeker dat ik het daar opgeslagen heb. Waarom zie ik het bestand niet?

Controleer of u het juiste bestandsformaat in het Openen dialoogvenster geselecteerd hebt. Als u een bestand in het ene formaat hebt opgeslagen en u vraagt &kword; om een bestand in een ander formaat kunt u het opgeslagen bestand niet zien.

Wat is een `kwd`-bestand? Wat is een `kwt`-bestand?

Een `kwd`-bestand is een &kword;-document.

Een `kwt`-bestand is een &kword;-sjabloon.

Waar kan ik updates vinden?

Updates voor &kword; kunt u vinden op de volgende websites:

De website van &koffice; (http://koffice.kde.org) is de aangewezen locatie om updates te vinden. Hier worden alle software-updates, bug-fixes en mededelingen over nieuwe versies van &koffice; bekendgemaakt.

Aanvullingen voor &koffice; kunt u vinden op http://koffice.kde.org/addons/.

Hoe beïnvloeden thema's &kword;?

&kword; kan (net als alle andere &koffice; toepassingen) zonder probleem met thema's overweg. U kunt alle QT- of &kde;-thema's gebruiken om &kword; aan uw wensen aan te passen.

Kan ik &kword; gebruiken om &Microsoft; Word-bestanden te openen?

&kword; kan &Microsoft; Word-bestanden importeren. De conversie is niet perfect en er kan wat opmaakinformatie verloren gaan. Meer informatie kunt u vinden bij filters.

Kan ik mijn &kword;-document als een &Microsoft; Word-bestand opslaan?

Op dit moment ondersteunt, &kword; het exporteren naar &Microsoft; Word-documenten nog niet. Als u documenten met MS Word moet uitwisselen kunt u die het beste opslaan als Rich Text Format-bestand. Zowel &Microsoft; Word als &kword; kunnen Rich Text Format-bestanden goed converteren.

Kan ik mijn &kword;-document als een PDF-bestand opslaan?

Ja. Uitleg over het maken van PDF-bestanden kunt u hier vinden.

Ik moet documenten met een vriend die niet over &kword; beschikt uitwisselen, hoe kan ik dit het beste doen?

Het beste is om een bestandsformaat te gebruiken dat beide tekstverwerkers probleemloos kunnen lezen en schrijven. Rich Text Format is waarschijnlijk een goede keus.

## Dankbetuiging en licentie

&kword; Copyright 1999-2005 Het &kword;-team

## Ontwikkelaars van &kword; (alfabetisch)

- Dag Andersen danders@get2net.dk

- John Califf jcaliff@compuzone.net

- Frank Dekervel frank.dekervel@student.kuleuven.ac.be

- Krister Wicksell Eriksson krister.wicksell@spray.se

- David Faure faure@kde.org

- Nicolas Goutte goutte@kde.org

- Shaheed Haque srhaque@iee.org

- Simon Hausmann hausmann@kde.org

- Nash Hoogwater nrhoogwater@wanadoo.nl

- Stephan Kulow coolo@kde.org

- Sven Lüppken sven@kde.org >

- Laurent Montel montel@kde.org

- Daniel Naberdaniel.naber@t-online.de

- Reginald Stadlbauer reggie@kde.org

- Werner Trobin trobin@kde.org

- Torben Weis weis@kde.org

- Joseph Wenninger jowenn@kde.org

- Thomas Zander zander@kde.org

## Ontwikkelaars van import-/exportfilters van &kword; (alfabetisch)

- Enno Bartels ebartels@nwn.de

- Wolf-Michael Bolle

- Matthias Kalle Dalheimer kalle@dalheimer.de

- Clarence Dang dang@kde.org

- Frank Dekervel frank.dekervel@student.kuleuven.ac.be

- Nicolas Goutte goutte@kde.org

- Tomasz Grobelny grotk@poczta.onet.pl

- Shaheed Haque srhaque@iee.org

- Ariya Hidayat ariya@kde.org

- Robert Jacolin rjacolin@ifrance.com

- Michael Johnson

- Ewald Snel ewald@rambo.its.tudelft.nl

## Ontwikkelaars van &kformula;

- Andrea Rizzi rizzi@kde.org

- Ulrich Kuettler ulrich.kuettler@mailbox.tu-dresden.de

Het handboek is geschreven door Mike McBride mpmcbride7@yahoo.com

&meld.fouten;

Dit document is vertaald in het Nederlands door Natalie Koning

     nat@switch.demon.nl

Vertaler/Nalezer &nagelezen.sander; &underFDL;

Dit programma is uitgegeven onder de voorwaarden van de &GNU; Library General Public License v2.

## Installatie

### &kword; verkrijgen

&kword; is deel van het &kde;-project http://www.kde.org. &kword; is gebundeld in het &koffice;-pakket dat verkregen kan worden op ftp://ftp.kde.org/pub/kde/, de voornaamste ftp-site van het &kde;-project.

Veel distributies bieden voorgecompileerde binaire bestanden aan op hun ftp-sites. Kijk voor meer informatie op de website van uw distributie.

Lees de volgende hoofdstukken als u de broncode van &kword; zelf wilt compileren.

### Vereisten

Om &kword; goed te kunnen gebruiken hebt u het volgende nodig:

- Qt Toolkit 3.2 of nieuwer. Dit pakket kan van de website van Trolltech gedownload worden.

  Hoewel &koffice; met elke versie van Qt 3.2 of nieuwer gecompileerd en uitgevoerd kan worden, is het aan te bevelen om Qt 3.3.4 te compileren en te installeren omdat de nieuwere versie stabieler is en minder fouten bevat.

- Bibliotheken van &kde; 3.3.0 (kdelibs) en het &kde; 3.3.0-basispakket (kdebase). Deze kunnen van de website van &kde; gedownload worden.

  Hoewel &koffice; met elke versie van &kde; 3.3.0 of nieuwer gecompileerd en uitgevoerd kan worden, is het aan te bevelen om &kde; 3.4 te compileren en te installeren omdat de nieuwere versie stabieler is en minder fouten bevat.

  Het is ook aan te bevelen om het pakket aRts 1.3.2 van de &FTP;-site van &kde; te downloaden en te installeren.

- &GNU; c++-compiler of een andere c++-compiler die excepties ondersteunt. Kijk voor meer informatie over het verkrijgen hiervan op de website van uw distributie.

- autoconf 2.53 of nieuwer en automake 1.7 of nieuwer.

De QT-toolkit moet met SQL-ondersteuning gecompileerd worden als u externe databases wilt gebruiken voor het maken van standaardbrieven. Voeg `-plugin-sql-`driver`` aan uw "configure"-opdracht toe om SQL-ondersteuning (als plugin) te kunnen gebruiken.

Afhankelijk van de database die u gebruikt moet `driver` vervangen worden door `mysql`, `odbc`, `CVS` of `psql`.

### Compilatie en installatie

Uitgebreidere instructies voor compilatie en installatie van &koffice; kunt u vinden op http://www.koffice.org/download/source.php.

## Opdrachtregelopties van &kword;

&kword; kan opgestart worden met initiële opties. Hieronder vindt u de beschrijving van de meestgebruikte opties en uitleg hoe u informatie over andere opties kunt vinden.

De bestandsnaam specificeren

De meest algemene optie is waarschijnlijk het opgeven van een bestand dat bewerkt moet worden.

Om een bestandsnaam in te voeren typt u:

    $ kword bestandsnaam

Voorbeeld:

    $ kword Mijn_CV.kwd

Hiermee zal &kword; het bestand `Mijn_CV.kwd` laden, zodat u het kunt bewerken.

Versienummer van &kword; tonen

Om het versienummer van &kword; te zien typt u:

    $ kword -v

Toon de licentievoorwaarden voor &kword;

Om te licentievoorwaarden voor &kword; te zien typt u:

    $ kword --license

Toon de namen van de ontwikkelaars van &kword;

Om de namen van de ontwikkelaars van &kword; te zien typt u:

    $ kword --author

Andere opdrachtregelopties

Er zijn nog vele andere, zelden gebruikte opdrachtregelopties. Om meer informatie te krijgen over deze opties typt u:

    $ kword --help

## Import-/exportfilters

### Inleiding in filters

&kword; kan (niet in alle gevallen even succesvol) gegevens vanuit vreemde (niet-&koffice;) bestanden laden. &kword; kan ook gegevens als niet-&koffice;-bestanden opslaan. Met behulp van deze mogelijkheden kunnen gebruikers van &kword; hun gegevens gemakkelijker uitwisselen met mensen die andere besturingssystemen en andere tekstverwerkers gebruiken.

&kword; doet dit door een niet-&koffice;-gegevensbestand in het geheugen te laden en de gegevens door een filter te sturen om zoveel mogelijk informatie uit het gegevensbestand te halen. Bij deze procedure kan een deel van de informatie over de opmaak verloren gaan of veranderd worden.

Wanneer &kword; gegevens vanuit een niet-&koffice;-bestandsformaat in &kword; laadt, worden de gegevens geïmporteerd.

Wanneer &kword; een &kword;-document als een niet-&koffice;-bestandsformaat opslaat, worden de gegevens geëxporteerd.

### Filters in &kword;

&kword; heeft de volgende filters:

### Import-/exportfilters

| importeren | exporteren
AbiWord | Ja | Ja
AmiPro | Ja | Ja
ApplixWord | Ja | Nee
HTML | Ja | Ja
&kpresenter; | Ja | Nee
Hancom Word | Ja | Nee
Magic Point Presentation | Ja | Nee
&Microsoft; Powerpoint | Ja | Nee
&Microsoft; Word | Ja | Nee
&Microsoft; Write | Ja | Ja
Oasis OpenDocument | Ja | Ja
Openoffice Presentation | Ja | Nee
Openoffice Text Document | Ja | Ja
Palm Document | Ja | Ja
PDF | Ja | Nee
Platte tekst (onopgemaakte tekst) | Ja | Ja
RTF | Ja | Ja
SGML | Nee | Ja
TeX Document | Nee | Ja
WML | Ja | Ja
Wordperfect | Ja | Ja
XML | Ja | Nee

Kijk voor meer informatie over elk filter op de webpagina voor &koffice;-filters.

## Overzicht van sneltoetsen

## Sneltoetsen bij het werken met documenten

Nieuw document maken | &Ctrl;N
Document openen | &Ctrl;O
Document opslaan | &Ctrl;S
Document afdrukken | &Ctrl;P
Document sluiten | &Ctrl;W
&kword; afsluiten | &Ctrl;Q

## Sneltoetsen voor het selecteren van tekens

Selecteer één teken naar links. | &Shift;Pijl Links
Selecteer één woord naar links. | &Ctrl;&Shift;Pijl Links
Selecteer één teken naar rechts. | &Shift;Pijl Rechts
Selecteer één woord naar rechts. | &Ctrl;&Shift;Pijl Rechts
Selecteer alle tekens van het begin van de selectie tot het teken één regel hoger. | &Shift;Pijl Omhoog
Selecteer alle tekens van het begin van de selectie tot het eerste teken van de regel erboven. | &Ctrl;&Shift;Pijl Omhoog
Selecteer alle tekens van het begin van de selectie tot het teken één regel lager. | &Shift;Pijl Omlaag
Selecteer alle tekens van het begin van de selectie tot het laatste teken van de regel eronder. | &Ctrl;&Shift;Pijl Omlaag
Selecteer alle tekens van het begin van de selectie tot het begin van de regel. | &Shift;Home
Selecteer alle tekens van het begin van de selectie tot het begin van het document. | &Ctrl;&Shift;Home
Selecteer alle tekens van het begin van de selectie tot het eind van de regel. | &Shift;End
Selecteer alle tekens van het begin van de selectie tot het eind van het document. | &Ctrl;&Shift;End
Selecteer één scherm omhoog, gerekend vanaf de cursorpositie. | &Shift;Page-Up
Selecteer één scherm omhoog, gerekend vanaf de bovenste regel van het scherm. | &Ctrl;&Shift;Page-Up
Selecteer één scherm omlaag, gerekend vanaf de cursorpositie. | &Shift;Page-Down
Selecteer één scherm omlaag, gerekend vanaf de bovenste regel van het scherm. | &Ctrl;&Shift;Page-Down
Selecteer alle tekst in het huidige frame. | &Ctrl;A

## Sneltoetsen voor de opmaak van tekens

Vet aan/uit | &Ctrl;B
Cursief aan/uit | &Ctrl;I
Onderstrepen aan/uit | &Ctrl;U
Dialoogvenster "Lettertype selecteren" openen | &Alt;&Ctrl;F
Tekengrootte kleiner | &Ctrl;<
Tekengrootte groter | &Ctrl;>

## Sneltoetsen voor alinea-opmaak

Als blok uitlijnen | &Ctrl;J
Centreren | &Alt;&Ctrl;C
Links uitlijnen | &Ctrl;L
Rechts uitlijnen | &Alt;&Ctrl;R
Dialoogvenster "Alinea-instellingen" openen | &Alt;&Ctrl;P

## Sneltoetsen voor algemene bewerkfuncties en Zoeken en vervangen

Kopiëren | &Ctrl;C (&Ctrl;Insert)
Knippen | &Ctrl;X (&Shift;Delete)
Plakken | &Ctrl;V (&Shift;Insert)
Zoeken | &Ctrl;F
Vervangen | &Ctrl;R
Ongedaan maken | &Ctrl;Z
Opnieuw | &Ctrl;&Shift;Z

## Sneltoetsen voor invoegen

Tekstframe invoegen | F10
Afbeelding invoegen | &Shift;F5
Formuleframe invoegen | F4
Tabel invoegen | F5
Speciaal teken invoegen | &Alt;&Shift;C
Niet-afbrekende spatie invoegen | &Ctrl;Space
Voorwaardelijk afbreekstreepje invoegen | &Ctrl;-
Regeleinde invoegen | &Shift;Enter
Framescheiding invoegen | &Ctrl;Enter

## Sneltoetsen voor van alles en nog wat

Het handboek van &kword; | F1
Wat is dit? | &Shift;F1
Aanvulling | &Ctrl;E
Frame naar achteren brengen | &Ctrl;&Shift;L
Frame naar voren brengen | &Ctrl;&Shift;R
Stijlenbeheer openen | &Alt;&Ctrl;S

## Technische details van &kword;

&techstuff;

### &kword; MIME types

Het &kword; MIME type is: application/x-kword

## Woordenlijst

Beeldverhouding

Dit is de verhouding van de horizontale en verticale afmetingen van een scherm, afbeelding of document. Alle standaard computermonitors hebben dezelfde beeldverhouding, onafhankelijk van hun resolutie. Ieder &kword; document dat voldoet aan het standaardscherm zal er goed uitzien op elke monitor.

Voor veel afbeeldingen is het van belang om de beeldverhouding constant te houden om vervorming te voorkomen.

Binaire code

Binaire code is de instructietaal voor de computer. Als we verwijzen naar binaries bedoelen we het uitvoerbare &kword;-programma. Computers hebben geen moeite met het lezen van binaire bestanden, voor mensen zijn ze niet zo gemakkelijk te begrijpen. Vergelijk deze distributiemethode met Broncode. Meer informatie over het compileren van &kword; kunt u vinden in Installatie.

Bitmap-afbeelding

Bitmap-afbeeldingen zijn opgebouwd uit individuele punten. Dit is heel goed bruikbaar voor foto's en ingewikkelde tekeningen. Het nadeel van bitmap-afbeeldingen is dat er verlies van details kan optreden wanneer de grootte van de afbeelding op de pagina gewijzigd wordt. De bestandsnaam van zulke afbeeldingen eindigt vaak op jpeg, png of gif.

Cellen

Tabellen zijn opgebouwd uit rijen en kolommen van cellen. Elke cel wordt gedefiniëerd door een combinatie van rij- en kolomkop.

Klembord

Het klembord is een tijdelijke opslagplaats in het geheugen. Telkens wanneer u het commando Knippen of Plakken gebruikt, plaatst u het geselecteerde object in deze geheugenlocatie. Wanneer u daarna het commando Plakken gebruikt wordt de informatie vanaf het klembord in het document geplaatst. Meer informatie kunt u vinden in het hoofdstuk over Knippen/Kopiëren/Plakken.

Compileren

Compileren is het converteren van een bronbestand (dat gemakkelijk door een programmeur bewerkt kan worden) naar een binair bestand (dat door de computer gebruikt wordt). Vergelijk deze distributiemethode met Binaire Code.

Compileren is iets ingewikkelder dan het installeren van binaire versies. Als u &kword; niet wilt compileren, maar wel wilt gebruiken, kunt u een binaire versie van &kword; op uw computer installeren. Als u &kword; wilt compileren, kunt u meer informatie vinden in Installatie.

Aangepaste variabelen

Met behulp van aangepaste variabelen kunt u bepaalde waarden (bijvoorbeeld getallen of tekst) in uw document of in een script opslaan voor later gebruik. Meer informatie over aangepaste variabelen kunt u vinden in Documentvariabelen.

DEB

Dit is het binaire bestandsformaat dat gebruikt wordt door Debian en door op Debian gebaseerde distributies. Bestanden voor deze distributies hebben deze extensie, bijvoorbeeld `koffice-1.2.deb`. Meer informatie over het installeren van deze bestanden vindt u op de website van Debian.

Dialoogvenster

Een dialoogvenster is een klein venster dat bovenop uw document verschijnt. Gewoonlijk bevat het vragen, informatie of opties voor instellingen die betrekking hebben op de taak die u uitvoert. Als u klaar bent met het dialoogvenster zal het verdwijnen, mogelijk na veranderingen in het document te hebben aangebracht, zodat u weer verder kunt werken aan het document.

DTP

Dit is een afkorting voor DeskTop Publishing.

FAQ

Dit is een afkorting voor Frequently Asked Questions (Veelgestelde vragen). Dit is meestal een document waarin veelgestelde vragen staan met de antwoorden. Als u een vraag voor de ontwikkelaars van &koffice; hebt kunt u het beste eerst in de FAQ kijken. De nieuwste versie kunt u hier vinden.

Bestandsmasker

Een bestandsmasker kan vergeleken worden met een zeef. Op een gemiddelde computer staan duizenden bestanden. Deze bestanden staan opgeslagen in mappen en submappen, maar het is niet ongebruikelijk om honderden gegevensbestanden in een enkele submap te hebben.

Gelukkig gebruiken de meeste toepassingen een extensie voor hun bestandsnamen. Door een bestandsmasker toe te passen zal &kword; alleen die bestanden tonen die niet door het bestandsmasker zijn uitgefilterd. (Anders gezegd: &kword; toont alleen de bestanden die door de gaatjes van de zeef passen). Dit kan handig zijn als u veel bestanden van veel verschillende toepassingen hebt. Het bestandsmasker is ingebed in de regel Bestandstype van de dialoogvensters "Opslaan" en "Openen".

Een voorbeeld: als u het bestandsmasker voor &kword; bestanden gebruikt zal het masker alle bestanden uitfilteren die niet van &kword; zijn.

Filter

Een filter leest een document van een bepaald programma (&bijv; &Microsoft; Word), filtert de tekst- en opmaakinformatie eruit en converteert die informatie naar een &kword;-document. Filters worden gebruikt om bestanden van andere programma's te openen en op te slaan. Meer informatie over de filters die bij &kword; zijn inbegrepen kunt u vinden in het hoofdstuk Import-/exportfilters.

Voettekst

De voettekst van een pagina bevindt zich onder de gewone tekst. Vaak staan hier de paginanummers en eventueel wat extra informatie. De inhoud van de voettekst is gewoonlijk op de meeste pagina's hetzelfde. Wijzigingen in de voettekst op één pagina worden ook op alle andere pagina's toegepast. Zie ook Koptekst.

Frame

Bijna alles in &kword; bevindt zich in een frame. Tekst in een tekstframe, afbeeldingen in een afbeeldingframe, objecten in een objectframe. Een frame is in feite een rechthoek waarin een gedeelte van het document bij elkaar gehouden wordt. Frames kunnen worden verplaatst, van grootte veranderd, verwijderd, &enz;

Frameset

Een frameset bestaat uit een aantal frames die met elkaar verbonden zijn. Tekst die niet meer in het ene frame past, loop door in het volgende frame van de frameset.

&FTP;

&FTP; is het File Transfer Protocol; het is een internet-protocol waarmee u bestanden van "&FTP;-servers" kunt ophalen. Als u &koffice; van het internet wilt downloaden zult u waarschijnlijk &FTP; gebruiken.

Framescheiding

Gewoonlijk past &kword; automatisch tekst aan zodat het in een tekstframe past. Als u een framescheiding invoegt zet &kword; de tekst na de framescheiding in een nieuw frame.

Hangende inspringing

De manier van inspringen waarbij de eerste regel van de alinea verder naar links begint vergeleken met de overige regels.

Koptekst

De koptekst van een pagina bevindt zich boven de gewone tekst. Vaak staan hier de paginanummers en eventueel wat extra informatie. De inhoud van de koptekst is gewoonlijk op de meeste pagina's hetzelfde. Wijzigingen in de koptekst op één pagina worden ook op alle andere pagina's toegepast. Zie ook Voettekst.

HTML

HyperText Markup Language, de taal waarin de meeste webpagina's op het internet geschreven zijn. &kword; kan HTML-documenten lezen en schrijven.

Tint

Tint of (kleur)nuance.

Voorbeelden van tinten zijn rood, groen, blauw en paars.

Inline-frame

Een inline-frame is een speciaal frametype in &kword;. Inline-frames zijn aan een locatie in een tekstframe gekoppeld. &kword; houdt het inline-frame vlakbij de gespecificeerde tekst. U kunt niet bepalen waar het inline-frame precies op de pagina zal worden geplaatst, u kunt wel bepalen bij welk gedeelte van de tekst het hoort.

Als u tekst vóór de gespecificeerde tekst invoegt of verwijdert zal het inline-frame verplaatst worden, zodat het bij de gespecificeerde tekst blijft.

Inline-frames zijn vooral nuttig wanneer ze illustraties, bijvoorbeeld een afbeelding of een grafiek bevatten. U plaatst het inline-frame in de tekst en &kword; zorgt ervoor dat tekst en illustratie altijd bij elkaar blijven.

&kde;

De K Desktop Environment (K Desktop Omgeving). &kde; moet geïnstalleerd zijn als u met &kword; wilt werken. De K Desktop Omgeving is een gebruikersinterface om bestanden te manipuleren en programma's in een grafische omgeving uit te voeren. Meer informatie kunt u op www.kde.org vinden.

Sneltoetsen

Alle functies van &kword; zijn beschikbaar via de menubalk. U zult waarschijnlijk bepaalde functies van &kword; vaak gebruiken, deze functies kunt u binden aan een bepaalde toetsencombinatie. Zodra de combinatie aan de functie gebonden is kunt u deze gebruiken als en sneltoets voor die functie. &kword; heeft verscheidene voorgedefiniëerde sneltoetsen. Meer informatie over het wijzigen van sneltoetsen vindt u hier.

Landschap

Bij standaard papier kan een document, of een enkele pagina, staand of liggend georiënteerd zijn. Bij een pagina op landschap-formaat is de breedte groter dan de hoogte.

Voorbeeld:

Zie ook Portret.

Menubalk

De menubalk bevindt zich bovenaan het venster van &kword;. Alle functies van &kword; zijn via de menubalk beschikbaar.

Menubalk:

Portret

Bij standaard papier kan een document, of een enkele pagina, staand of liggend georiënteerd zijn. Bij een pagina op portret-formaat is de hoogte groter dan de breedte.

Voorbeeld:

Zie ook Landschap.

RPM

Dit is het binaire bestandsformaat voor distributies die gebaseerd zijn op de &RedHat; Package Manager, een veelgebruikt inpakhulpmiddel voor het &Linux; besturingssysteem. Als uw systeem RPM ondersteunt kunt u &koffice; `.rpm`-pakketten gebruiken.

Verzadiging

Verzadiging verwijst naar de helderheid van een kleur. Kleuren met een lage verzadiging zien er fletser uit, kleuren met een hoge verzadiging zijn intenser.

Dit is een reeks van vier rode cirkels die van links naar rechts een hogere verzadiging hebben.

Afbeeldingen schalen

Het schalen van afbeeldingen is hetzelfde als het wijzigen van de afmetingen van de afbeelding. In &kword; worden afbeeldingen geschaald door de afmetingen van het afbeeldingframe te wijzigen.

Broncode

Broncode is de leesbare versie van een toepassing (zoals &kword;). Computers kunnen broncode niet direct gebruiken. Broncode wordt daarom gecompileerd zodat binaire code ontstaat, die wel door computers gebruikt kan worden.

TAR

Tar is een hulpmiddel waarmee bestanden in tar-archieven ingepakt kunnen worden. De bestanden zijn herkenbaar aan de extensie `.tar`. Broncode en binaire distributies van &koffice; zijn te vinden ls ge-gzip-te tar-archieven. Voor de meeste systemen bestaan er speciale pakketten die gemakkelijker in het gebruik zijn. Zie ook RPM, DEB.

`tar.gz`

Zie TGZ.

TGZ

Bestanden met de extensie `.tar.gz` of `.tgz` zijn tar-archieven die met het programma `gzip` gecomprimeerd zijn. Hierdoor worden de tar-archieven kleiner en zijn ze sneller te downloaden. Voor de meeste systemen bestaan er speciale pakketten die gemakkelijker in het gebruik zijn. Zie ook RPM, DEB.

Werkbalk

Een werkbalk is een rij knoppen die veelgebruikte functies van &kword; uitvoeren als u erop klikt. Meer informatie over werkbalken kunt u hier vinden.

Werkbalk voorbeeld:

&URL;

URL is een afkorting voor "Universal Resource Locator". Een "universele bron-locator" is de technische term voor een "website-adres".

Enkele voorbeelden van &URL;'s: http://koffice.kde.org en http://www.kde.org.

Waarde (kleur)

Kleurwaarde geeft aan hoe helder of donker een kleur is. Kleuren met een lage waarde zien er donkerder uit. Kleuren met een hoge waarde zijn helderder.

Dit is een reeks van vier rode cirkels die van links naar rechts een hogere waarde hebben.

Vector-afbeelding

Vector-afbeeldingen worden beschreven als een verzameling van lijnen en vormen. Dit is ook de reden waarom clipart-afbeeldingen gewoonlijk beter te schalen zijn dan bitmap-afbeeldingen.

WYSIWYG

What You See Is What You Get (wat je ziet is wat je krijgt). &kword; is een WYSIWYG-tekstverwerker, dit betekent dat het document er op het scherm, terwijl u er aan werkt, hetzelfde uitziet als wanneer het afgedrukt is op papier.

&X-Window;-systeem

Het &X-Window;-systeem (ook bekend als kortweg X) is noodzakelijk voor &koffice;. Meer informatie over &X-Window; voor &Linux; kunt u hier vinden.

&documentation.index;